La frontière linguistique. Des siècles d’incertitude ... - Lanneau, Catherine (Histoire des institutions diachroniques. Le pouvoir politique en Wallonie, 2022)
Keywords: Französisch; Niederländisch; Sprachgrenze; Sprachkonflikt; Sprachpolitik

La frontière linguistique en Belgique et dans le Nord de la France de Godefroid Kurth (1847–1916). Historiographie de l’origine d’une controverse - Jottrand, Maxime (Revue belge de Philologie et d'Histoire, 2017)
Aus den Verlagsangaben: „La frontière linguistique en Belgique et dans le Nord de la France of Godefroid Kurth (1847–1916). Historiography of the Origin of a Controversy. Since the publication of "La frontière linguistique en Belgique et dans le Nord de la France (1896–1898)", the Belgian study of the historical origin of the demarcation between Germanic and Romance people cannot be written without referring to this fundamental work. The author, Godefroid Kurth contributed in shaping a historical object in regards to its methodological, chronological and topographical aspects. This work takes place in a national as well as European continuum. In the second half of the nineteenth century, the definition of a national identity is conceived according to criteria considered as scientific. In this configuration, the linguistic and racial elements were strongly mobilized. Our ambition with this paper is to go back to the redaction context of Kurth’s book, and thereby understand the sources of the historical but also topographical issue of the Linguistic Frontier in Belgium.“
Keywords: Französisch; Niederländisch; Sprachgrenze; Sprachkonflikt; Sprachpolitik

Grensgebied. Van Voeren naar Sankt Vith - Fonteyn, Guido (EPO, 2016)
Inhaltstext: „De taalgrens stopt niet bij de kronkelende streep die van Komen naar Voeren loopt en waarover Guido Fonteyn eerder Over de taalgrens schreef. Neen, eens Voeren gepasseerd, begint het pas echt. Al is het dan vaak als staatsgrens: Nederland en Duitsland zijn er nooit ver weg en Wallonië wordt er van Duitstalig België gescheiden. Dus: fasten your seatbelts en laat u op sleeptouw nemen van het Waalse Plombières en het Duitse Kelmis in het noorden, naar Vielsalm en Burg-Reuland in het zuiden, met tussenin de overweldigende (en overwegend Waalse) Hoge Venen. Fonteyn ontpopt zich opnieuw als doorwinterde gids, vertelt over het Ardennenoffensief dat het stadje Sankt Vith geheel van de kaart veegde en zoekt een antwoord op de vraag: waarom is Duitstalig België het best functionerende onderdeel van ons land?“
Keywords: Deutsch; Französisch; Ostbelgien; Sprachgrenze

Over de taalgrens. Van Komen naar Voeren - Fonteyn, Guido (EPO, 2016)
Inhaltstext: „Dwars door België loopt van Komen in het westen tot Voeren in het oosten een onverbiddelijke streep op de kaart: de taalgrens. Taalgrenzen zijn van alle tijden en komen in vele landen voor. In het Franstalige België van na 1830 werd de taalgrens lang genegeerd. Met veel (Vlaamse) energie werd dit onrecht ongedaan gemaakt: in 1962-63 werd die wettelijke streep uiteindelijk op de kaart gekrast. In Komen en in Voeren rommelde het nog lang na, maar nu lijkt de rust weergekeerd. De taalgrens is vooral een politiek en historisch fenomeen, maar langs deze grens liggen verrassend veel aantrekkelijke plaatsen, te beginnen in het westen met de Belgisch-Franse dubbelstad Komen. Dan golft het landschap oostwaarts naar plaatsen als Oudenaarde, Kluisbergen en Ronse, territorium van wielerfanaten. Via Lessen, geboorteplaats van René Magritte, voert Guido Fonteyn ons naar het Pajottenland, en leidt hij ons langs Waterloo naar het Leuvense en het Hageland. Nog oostelijker volgt Haspengouw, en uiteindelijk Voeren. Onderweg vertelt Fonteyn het boeiende verhaal van de Belgische taalgrens.“
Keywords: Französisch; Niederländisch; Sprachgrenze

De taalgrens. Of wat de Belgen zowel verbindt als verdeelt - Raskin, Brigitte (Davidsfonds, 2012)
Keywords: Französisch; Niederländisch; Sprachgrenze; Sprachkonflikt

La frontière linguistique, 1878–1963 - Rillaerts, Stéphane (Courrier hebdomadaire, 2010)
Keywords: Französisch; Niederländisch; Sprachgrenze; Sprachkonflikt

Imaginierter Westen. Das Konzept des „deutschen Westraums“ im völkischen Diskurs zwischen Politischer Romantik und Nationalsozialismus - Müller, Thomas (Histoire, 2009)
Angaben zum Inhalt: „Am Kreuzungspunkt der Diskurse um Nation und Raum entstanden Ende des 19. Jahrhunderts Konzepte von Grenzen, die keine Linien mehr waren, sondern Räume. Dies war die Grundlage eines Raumbildes, das Deutschland nicht nur über seine Staats-, sondern auch über die deutsche Sprachgrenze hinaus vergrößerte. Der Band untersucht diese Transformation der Grenzen am Beispiel der deutschen Westgrenze. Anknüpfend an den antifranzösischen Nationsentwurf der Politischen Romantik und die wissenschaftliche Bestimmung der westlichen Sprachgrenze werden die Konzepte »Westmark«, »Westland« und »Westraum« rekonstruiert. Von den alldeutschen, jungkonservativen und nationalsozialistischen Diskursgemeinschaften geprägt, bezeichneten diese einen deutschen Grenzraum, der von der Kanal- und Nordseeküste bis zu den französischen Alpen und zur Rhône reichte, zugleich jedoch in hohem Maße symbolisch und ideologisch aufgeladen war. Als Gegenstück zum »Ostland« wurde dieses Raumkonstrukt zum Leitbild deutscher Kriegsziel- und Germanisierungspolitik und Symbolraum des »Neuen Europa« der SS.“
Keywords: Hochschulschrift; Politische Geografie; Sprachgrenze; Westgrenze

Des Deutschtums fernster Westen. Eupen-Malmedy, die deutschen Dialekte redenden Gemeinden um Arlon und Montzen und die „Westforschung“ - Lejeune, Carlo (Griff nach dem Westen. Die „Westforschung“ der völkisch-nationalen Wissenschaften zum nordwesteuropäischen Raum (1919–1960), 2003)
Keywords: Arlon; Deutsch; Eupen; Malmedy; Montzen; Ostbelgien; Sprachgrenze; Westeuropaforschung

De taalgrens. Van de oude tot de nieuwe Belgen - Lamarcq, Danny; Rogge, Marc (Davidsfonds, 1996)
Aus dem Inhaltstext: „De taalgrens trekt een grillige lijn tussen de Germaanse en de Romaanse wereld, tussen Nederlands en Frans, tussen Walen en Vlamingen. Maar waarom loopt de taalgrens juist door België en niet door Nederland bijvoorbeeld? Danny Lamarcq (historicus), Marc Rogge (archeoloog) , Guy de Mulder (archeoloog) en Luc van Durme (linguïst) reconstrueren elk vanuit hun vakdiscipline het ontstaan, de ontwikkeling en de betonnering van de taalgrens: de taal van de Oude Belgen in de prehistorie, de komst van Julius Ceasar en de onderwerping van de dappersten der Belgen, de diepgaande romanisering gedurende vijf eeuwen, de verwoestende vloedgolven van kust- en andere Germanen, de verdeling van de Germaanse en Romaanse invloedssfeer, de relictgebieden en taaleilanden in de Middeleeuwen en Nieuwe Tijd.“
Keywords: Französisch; Niederländisch; Sprachgrenze

Politische Geschichte des deutschen Sprachgebiets in Ostbelgien bis 1944 - Pabst, Klaus (Deutsch als Muttersprache in Belgien. Forschungsberichte zur Gegenwartslage, 1979)
Keywords: Deutsch; Französisch; Sprachgrenze

La formation de la frontière linguistique en Belgique. Ou de la légitimité de l'hypothèse historique - Stengers, Jean (Latomus, 1959)
Keywords: Französisch; Niederländisch; Sprachgrenze

De rijksgrens tussen België en Nederland als taalgrens. Lezingen, gehouden voor de Dialectencommissie der Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen op 3 januari 1957 - Weijnen, Antonius A.; Coetsem, Frans van (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Dialectencommissie, Amsterdam: Bijdragen en mededelingen, 1957)
Keywords: Niederländisch; Sprachgrenze; Staatsgrenze

La frontière linguistique en Belgique et dans le nord de la France - Kurth, Godefroid (Société Belge de Librairie, 1896)
Keywords: Französisch; Niederländisch; Sprachgrenze