Maastricht. Zwitsers vernuft in een achttiende-eeuwse grensstad - Beckers, Remco (Wereldsteden van de Lage Landen. Stadsgeschiedenis van Nederland en België, 2025)
Keywords: Ausländischer Arbeitnehmer; Maastricht; Migration; Schweiz; Stadt; Stuckateur

Fossa Eugeniana - Oder: Warum vermarkten Niederländer die Karte eines gescheiterten spanischen Bauvorhabens? - Crom, Wolfgang (Geldrischer Heimatkalender, 2023)
Keywords: Fossa Eugeniana; Historische Karte; Kanal; Kartografie; Niederrhein-Gebiet

Grensverkenningen. Langs oude grenzen in Nederland. - Freriks, Kester; Storms, Martijn (Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2022)
Klappentext: „Oude kaarten, of ze nu getekend zijn, met de hand ingekleurd of gedrukt, laten een wereld zien die ver weg lijkt. Maar is dat zo? In de Universitaire Bibliotheken Leiden bevindt zich een rijke collectie oude kaarten en atlassen die de Leidse verzamelaar Johannes Tiberius Bodel Nijenhuis honderdvijftig jaar geleden aan de universiteit schonk. Een groot aantal kaarten in deze collectie beeldt grenzen af. Grenslijnen, waterlinies, riviergrenzen, staatsgrenzen, dijken en sloten, zelfs de grens tussen eb en vloed of tot waar klokgelui hoorbaar is. Natuurschrijver Kester Freriks en conservator Martijn Storms brengen de papieren collectie tot leven. Kester Freriks ging door heel Nederland op zoek naar de grenzen van vroeger in het landschap van nu. Hij volgde oude grenslijnen die in het verre verleden getekend zijn, kon ze aanraken en er langslopen. Gaandeweg ontstaat een caleidoscopisch beeld van de omgang van de mens met het landschap. Hoe kleiner en dichter bevolkt het land, hoe meer grenzen. Ook de ligging van Nederland, deels onder de zeespiegel, vraagt om het trekken van grenzen. Na lezing is er maar één conclusie: grenzen zijn onlosmakelijk verbonden met het échte Nederland en het Nederlandse landschap.“
Inhaltsverzeichnis: http://digitale-objekte.hbz-nrw.de/storage2/2022/12/03/file_12/9288399.pdf
Keywords: Kartograf; Kartografie; Landesgrenze

Macht, wellust en zink. Het industriële landschap en de mythe van Morsenet - Beckers, Remco (bureau europa, 2021)
Inhaltsverzeichnis: http://digitale-objekte.hbz-nrw.de/storage2/2023/04/07/file_40/9334543.pdf
Keywords: Moresnet (Autonomes Gebiet); Zinkbergbau

Power, lust and zinc. The industrial landscape and the myth of Moresnet - Beckers, Remco (bureau europa, 2021)
Inhaltsverzeichnis: http://digitale-objekte.hbz-nrw.de/storage2/2023/04/07/file_40/9334546.pdf
Keywords: Moresnet (Autonomes Gebiet); Zinkbergbau

„Gemeinsame Ordnungen“ oder „Grenzen“ - Historiker und der Begriff des Rheinlandes vor dem Ersten Weltkrieg. Justus Hashagen (1877–1961) im Kontex - Mölich, Georg (Les pays de l'entre-deux. Übergangsräume - Grenzregionen - Konfliktzonen. Mit Beiträgen der Jahrestagung 2019 in Saarbrücken, 2021)
Keywords: Rheinland

Vakwerkbouw in Nederlands Limburg en de raakvlakken met het Rijnland - Eggen, Coen (Rheinische Heimatpflege, 2020)
Keywords: Baustil; Fachwerkbau; Niederrhein-Gebiet; Südlimburg (Niederlande)

Border Management during the Eighty Years' War. Passports for Persons Crossing the New Habsburg-Dutch Border, 1568–1648 - Ridder, Bram de (Transregional territories. Crossing borders in the early modern Low Countries and beyond, 2020)
Keywords: Achtzigjähriger Krieg; Grenzpolizeiliche Kontrolle; Personalausweis

Mächtig & Stark. Kaarten verbeelden de geschiedenis van vestingen en steden tussen Rijn en Maas = Karten erzählen Geschichte von Festungen und Städten zwischen Rhein und Maas - Bergerfurth, Yvonne; Hermans, Frans; Janssen, A. M. P. P.; Löhr, Wolfgang; Rensch, Jacques van; Richter, Olaf; Schatorjé, Jos (Gemeentearchief Venlo, 2019)
Keywords: Festung; Historische Karte; Niederrhein-Gebiet; Rhein-Maas-Gebiet; Stadtbild

Die politische Grenze als konfessioneller Grenzfall. Ein Grenzkonflikt zwischen der Reichsstadt Aachen und den Generalstaaten im Jahr 1663 - Richter, Thomas (Grenzraum und Repräsentation. Perspektiven auf Raumvorstellungen und Grenzkonzepte in der Vormoderne, 2019)
Keywords: Aachen; Konfessionalisierung

Neue Staaten – neue Grenzen. Die Rhein-Maas-Mosel-Region zwischen den Grenzbereinigungen des Ancien Régime und der Neuordnung durch den Wiener Kongress (1779–1816) - Uhrmacher, Martin (Repression, Reform und Neuordnung im Zeitalter der Revolutionen. Die Folgen des Wiener Kongresses für Westeuropa, 2019)
Keywords: Mosel-Gebiet; Rhein-Maas-Gebiet; Rhein-Mosel-Gebiet; Wiener Kongress (1814–1815)

Vormen van regionaal bewustzijn en nationale identiteit in Belgisch- en Nederlands-Limburg 1866–1938 - Arijs, Karen (Verloren, 2017)
„In 1839 gingen Nederland en België uit elkaar. Sindsdien waren er twee provincies met de naam Limburg en de rivier de Maas werd een staatsgrens. Karen Arijs onderzoekt of zich na het ontstaan van de beide Limburgen een grensoverschrijdend regionaal bewustzijn heeft ontwikkeld. Vonden de bewoners aan weerskanten van de Maas dat zij meer met elkaar waren verbonden dan met andere Belgen/Vlamingen respectievelijk Nederlanders/rooms-katholieken? Voelden zij zich meer verbonden met hun streek (Groot-Limburg) dan met hun land? De vraag wordt uitgewerkt aan de hand van koninklijke bezoeken, herdenkingen, historische optochten en andere openbare feestelijkheden in Hasselt, Tongeren en Maastricht. De belangrijkste conclusie van het onderzoek is dat er van interregionaal bewustzijn geen sprake was. Het grensoverschrijdend regionalisme, dat gelooft in een tijdloze toestand van 'samen horen', is een hedendaags idee.“
Inhaltsverzeichnis: https://digitale-objekte.hbz-nrw.de/storage2/2017/08/06/file_4/7325428.pdf
Keywords: Hasselt (Albertkanal); Hochschulschrift; Maastricht; Nationalbewusstsein; Provinz Limburg (Belgien); Provinz Limburg (Niederlande); Regionale Identität; Tongern

Niemands Land. Die unglaubliche Geschichte von Moresnet, einem Ort, den es eigentlich gar nicht geben durfte - Dröge, Philip (Piper, 2017)
Aus dem Verlagstext: „1816 fiel ein kleines Stückchen Land in der Nähe von Aachen zwischen alle Stühle: Sowohl Preußen als auch die Vereinigten Niederlande beanspruchten das Gebiet für sich, und man konnte sich partout nicht einigen, weil ausgerechnet dort eine wirtschaftlich bedeutsame Zinkmine lag. So kam es zu einem phantastischen Provisorium, das über hundert Jahre währen sollte – einem 3,4 Quadratkilometer großen Mikro-Land namens „Neutral-Moresnet“ mit zunächst 256 Einwohnern, von denen keiner so richtig wusste, wohin man eigentlich gehörte. Moresnet wurde zu einem Eldorado für Schmuggler, Abenteurer und Träumer aller Couleur, bis es im Ersten Weltkrieg von den Deutschen besetzt und 1919 dann Belgien zugeschlagen wurde. Eine unglaublich skurrile Geschichte, charmant und humorvoll erzählt.“
Inhaltsverzeichnis: https://digitale-objekte.hbz-nrw.de/storage2/2018/05/19/file_102/7810835.pdf
Keywords: Moresnet (Autonomes Gebiet)

Les «Kinkenwegen» et «kinkenvoerders» du duché de Limbourg et des pays d'Outre-Meuse. Le transport des céréales et du charbon à l'aide de chevaux de bât dans la région transfrontalière d'Aix-la-Chapelle, Liège et Maastricht, aux XVIIIe et XIXe siècles - Paulissen, Maurice (Le Duché de Limbourg et les pays d'Outre-Meuse. Actes du colloque international tenu à Liège et à Maastricht les 23 et 24 mai 2016, 2017)
Keywords: Grenzverkehr; Herzogtum Limburg; Straße; Verkehr

Moresnet. Opkomst en ondergang van een vergeten buurlandje - Dröge, Philip (Spectrum, 2016)
Inhaltsverzeichnis: https://digitale-objekte.hbz-nrw.de/storage2/2016/03/12/file_11/6670020.pdf
Keywords: Moresnet (Autonomes Gebiet)

Zo dicht bij elkaar, maar toch heel anders. Eigendomsverhoudingen, productie en werkgelegenheid in de vier mijnbouwgebieden in het Maas-Rijngebied - Knotter, Ad (Studies over de sociaal-economische geschiedenis van Limburg/Jaarboek van het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg, 2016)
Keywords: Arbeitsmarkt; Arbeitsmigration; Euregio Maas-Rhein; Grenzarbeitnehmer; Grenzgebiet; Steinkohlenbergbau

Grenzpfähle zerstören lange gewachsene Bande. Grenzziehung nach dem Wiener Kongress vor 200 Jahren - Koepp, Hans-Joachim (Kalender für das Klever Land, 2016)
Keywords: Goch; Staatsgrenze; Wiener Kongress (1814–1815)

Zink - Reybrouck, David Van (Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, 2016)
Keywords: Moresnet (Autonomes Gebiet)

Schmugglers Umtriebe in Goch. Errichtung von Zollämtern und Bekämpfung des Schmugglerwesens - Koepp, Hans-Joachim (An Niers und Kendel, 2015)
Keywords: Goch; Schmuggel; Staatsgrenze; Zoll

Mokka Türc & Marihuana. Schmuggel an der Aachener Grenze - Kroll, Myriam; Müller, Thomas (Centre Charlemagne, 2015)
Inhaltsverzeichnis: http://bvbr.bib-bvb.de:8991/exlibris/aleph/a23_1/apache_media/SM3TKJK2X3AQLYA8V5MBPTTEHQ4H87.pdf
Keywords: Aachen (Region); Grenzgebiet; Schmuggel

Dimensions transnationales de la culture politique rhénane, 1815–1848 - Brophy, James M. (Revue d'histoire du XIXe siècle, 2013)
Abstract: „This essay examines the various strands of transnational influences in the Rhineland during the first half of the nineteenth century. The socioeconomic and political life of western Europe irrevocably penetrated the porous borders of the Rhineland. Ranging over the spheres of law, economy, language, religion, print culture, and political practices, the essay deploys the concept of “histoire croisée” to expose the broader transnational communicative spaces that illuminate the political hybridities of Rhenish social and political history. By exposing the breadth of transnational dimensions to Rhenish politics and civil society, this essay posits intercultural exchange as critical for discussions of German citizenship ideals, which include the impulse of democratization.“
Keywords: Politische Kultur; Rheinland

Religieuze ontmoetingen in de grensgebieden van vroegmodern Europa. Het geval Vaals - Kaplan, Benjamin J. (Studies over de sociaal-economische geschiedenis van Limburg/Jaarboek van het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg, 2013)
Keywords: Religion; Vaals

The impact of boundaries on cross-border mobility and migration in the Liège-Limburg area (19th–20th centuries) as retrieved from population records - Rutten, Willibrord (Internationales Archivsymposion in Luxemburg (2012). Grenzüberschreitende Migration und Archive. Annalen, mit einem Nachtrag zum Symposion Lüttich (2011) Erster Weltkrieg, 2013)
Keywords: Grenzarbeitnehmer; Steinkohlenbergbau

Which Political Nation? Soft Borders and Popular Nationhood in the Rhineland, 1800–1850 - Brophy, James M. (Nationhood from Below. Europe in the Long Nineteenth Century, 2012)
Keywords: Nationalbewusstsein; Nationalismus; Nationenbildung; Rheinland

Liefde met en zonder grenzen. De geografische horizon van huwelijkspartners in Limburg in de negentiende en vroege twintigste eeuw - Ekamper, Peter; Poppel, Frank van (Studies over de sociaal-economische geschiedenis van Limburg/Jaarboek van het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg, 2012)
Keywords: Binationale Ehe; Binationales Ehepaar; Ehepaar; Kulturkontakt; Provinz Limburg (Niederlande)

Die Venloer Bahn. Von Haltern über Wesel nach Venlo - Swoboda, Rolf (Neddermeyer, 2010)
Inhaltsverzeichnis: https://d-nb.info/1002144329/04
Keywords: Eisenbahnlinie; Haltern am See; Venlo

Goed betaald? Mijnwerkerslonen en arbeidsmarkt in het Nederlands-Duits-Belgische grensgebied in de achttiende en negentiende eeuw - Gales, Ben A. (Jaarboek Van Het Sociaal Historisch Centrum Voor Limburg, 2008)
Keywords: Grenzarbeitnehmer; Steinkohlenbergbau

Gevaarlijke grenzen. Gelre, Gulik en Kleef in hun conflicten en bondgenootschappen met de Bourgondische vorsten 1473–1543 - Groustra-Werdekker, Aafje H. (Recht, Religion, Gesellschaft und Kultur im Wandel der Geschichte. Ferculum de cibis spiritualibus. Festschrift für Dieter Scheler, 2008)
Keywords: Burgundische Niederlande; Herzogtum Jülich; Internationale Politik; Staat Geldern; Staat Kleve

Secondary labour force of permanent staff? Foreign workers in the Aachen coal mines - Klank, Kristin (TSEG - The Low Countries Journal of Social and Economic History, 2008)
Abstract: „The paper gives an overview of the recruitment and professional status of workers in the coal mining district of Aachen from different origins, i.e. local miners, miners from other German coal districts, cross-border commuters from Dutch South-Limburg and labour migrants. Migration history generally assumes that foreign workers were primarily employed as temporary workers in workplaces abandoned by the local population. This article argues that the labour market situation of foreign commuters and labour immigrants has to be studied separately. Commuters were primarily skilled miners, who came to the mines on their own account. After the First World War, labour mobility between the Aachen region and South-Limburg was ephemeral and often resulted from sudden institutional changes. In general, long distance labour migrants were unskilled. They arrived in the mines in large groups hired directly by agents of the mines or mediated by the Federal Employment Office. The position of foreign immigrants underwent important changes. During the first recruitment drives of the Aachen mines between 1906 and 1912, immigrants were indeed considered as temporary workers; after the Second World War, the companies tried hard to make these workers stay beyond the minimal period of one year. Long-term labour contracts could lead to integration of immigrant workers into the permanent workforce, but also penalised workers who wished to leave prematurely.“
Keywords: Aachen (Region); Arbeitsmigration; Niederländer; Steinkohlenbergbau; Südlimburg (Niederlande)

Inleiding. Arbeidsmigranten en grensarbeiders. Vergelijkende perspectieven op de mijnarbeidsmarkten in het Belgisch-Duits-Nederlandse grensgebied in de twintigste eeuw - Knotter, Ad (TSEG - The Low Countries Journal of Social and Economic History, 2008)

Bekende buren en verre vreemden. Buitenlandse arbeiders in de Nederlandse steenkolenmijnen, 1900–1974 - Langeweg, Serge (TSEG - The Low Countries Journal of Social and Economic History, 2008)
Abstract: „During the three quarters of the twentieth century the Dutch coalmines existed, migrant workers were recruited in different roles and numbers. In the build up and expansion phase of the industry before the 1930s the mining companies needed skilled and experienced workers. They found them mainly in the nearby German mining districts of Aachen and the Ruhr. These migrants transferred their professional experience to unskilled Dutch miners, so over the years the mining companies became less dependent on skilled miners from abroad. At the end of the 1920s also unskilled migrant workers were recruited, for instance from Poland. In the depression of the 1930s they were the first to get fired again. From that time on, Dutch miners formed the skilled core of the labour force. In the period after the Second World War, the mines were able to keep many of them (and their sons) as regular and stable workers. The relative number of mi-grants employed by the Dutch mines was much lower than in the years around 1930. Foreigners, in the 1950s mainly from Italy and Austria, in the 1960s from Spain, Yugoslavia and Morocco, most of them unskilled, were only recruited as temporary labourers, as guest workers.“

Boten op de Maas en een molenaarskar met bellen. Smokkelaars en douaniers aan de grens van napoleontisch Frankrijk - Welten, Joost (Studies over de sociaal-economische geschiedenis van Limburg/Jaarboek van het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg, 2008)
Keywords: Maas; Schmuggel

Paspoortregime en migratie in het Duits-Nederlandse grensgebied in de negentiende en twintigste eeuw tot ca. 1940 - Korres, Achim (Studies over de sociaal-economische geschiedenis van Limburg/Jaarboek van het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg, 2006)
Keywords: Migration; Personalausweis; Staatsgrenze

Trekarbeiders en pendelaars. Grensarbeid in oostelijk Zuid-Limburg, 1875–1914 - Langeweg, Serge (Zestig jaar vorsen in de geschiedenis. Jubileumboek Het Land van Herle 1945–2005, 2006)
Keywords: Arbeitsmigration; Grenzarbeitnehmer; Südlimburg (Niederlande)

Habsburg in Limburg. Eine Grenzregion in der frühen Neuzeit - Minke, Alfred (Grenz-Echo-Verlag, 2006)
Inhaltsverzeichnis: http://digitale-objekte.hbz-nrw.de/storage/2009/08/01/file_13/3131151.pdf
Keywords: Grafschaft Dalhem; Grafschaft Valkenburg; Habsburger (Dynastie); Herzogtum Limburg; Rode

Ende der „Transitstraße“. Die bewegte Geschichte der westlichen Kreisgrenze - Frenken, Wilhelm (Heimatkalender des Kreises Heinsberg, 2003)
Keywords: Selfkant; Staatsgrenze; Verkehr

Werken over de grens. Limburgers naar Duitsland, 1870–1914 - Langeweg, Serge (Studies over de sociaal-economische geschiedenis van Limburg/Jaarboek van het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg, 2002)
Keywords: Arbeitsmarkt; Arbeitsmigration; Deutschland; Grenzarbeitnehmer; Provinz Limburg (Niederlande)

Entstehung und Verfestigung der Grenze zwischen den südlichen und den nördlichen Niederlanden. Politische Kontingenz und kulturelles Konstrukt - Mörke, Olaf (Frieden und Krieg in der Frühen Neuzeit. Die europäische Staatenordnung und die außereuropäische Welt, 2001)
Keywords: Achtzigjähriger Krieg; Staatsgrenze

Konfessionsstreit und Verfassungskonflikt. Die Aufnahme der niederländischen Flüchtlinge im Herzogtum Kleve 1566–1585 - Dünnwald, Achim (Verlag für Regionalgeschichte, 1998)
Keywords: Glaubensflüchtling; Hochschulschrift; Kirchenpolitik; Staat Kleve

„Invoer te lande verboden“. Een verkenning van de handel over landwegen tussen Nederland en de Pruisische provincies Rheinland en Westfalen, 1836–1857 - Lewe, Agnes (Verloren, 1995)
Inhaltsverzeichnis: http://digitale-objekte.hbz-nrw.de/storage/2006/01/01/file_210/1102028.pdf
Keywords: Handel; Preußen; Rheinland; Westfalen; Wirtschaftsbeziehungen

Klöster im Kulturkampf. Die Ansiedlung katholischer Orden und Kongregationen aus dem Rheinland und ihre Klosterneubauten im belgisch-niederländischen Grenzraum infolge des preussischen Kulturkampfes - Müllejans, Rita (Einhard, 1992)
Keywords: Hochschulschrift; Kloster; Kulturkampf; Rheinprovinz

Wesel unter niederländischer Besatzung (1629–1672) - Kipp, Herbert (Geschichte der Stadt Wesel, 1991)
Keywords: Achtzigjähriger Krieg; Besetzung; Herzogtum Jülich-Berg; Jülich-Kleve-Berg; Militär; Niederländisch-Französischer Krieg (1672–1679); Wesel

Versuch einer Grenzbeschreibung der Herrlichkeiten Elmpt, Niederkrüchten und Geldrisch-Wegberg - Ihl, Karl-Heinz (Heimatbuch Kreis Viersen, 1990)
Keywords: Elmpt; Herzogtum Jülich; Staat Geldern; Staatsgrenze

Een staatsgrens door de Nederlanden - Bieze, J.W. (Nationaal Museum van Douane en Accijnzen, 1986)
Keywords: Staatsgrenze; Zollgrenze

De Zuidgrens van ons koninkrijk - Bieze, J.W. (Stichting Belastingmuseum Prof. dr. Van der Poel, 1985)
Keywords: Staatsgrenze; Zollgrenze

Die Auswirkungen der deutsch-niederländischen Staatsgrenze von 1815 auf die volkstümliche Heiligenverehrung im Rhein-Maas-Gebiet. Ein Beitrag zur kulturräumlichen Stellung des Rhein-Maas-Gebietes - Cox, Heinrich L. (Rheinisch-westfälische Zeitschrift für Volkskunde, 1983)
Keywords: Heiligenverehrung; Rhein-Maas-Gebiet; Staatsgrenze; Wiener Kongress (1814–1815)

„... an villen Orteren von allerseidtz Kriegsfolck verdorben ...“. Die Folgen des Spanisch-Niederländischen Krieges (1566–1609) für die Grafschaft Mark - Kloosterhuis, Jürgen (Der Märker, 1983)
Keywords: Achtzigjähriger Krieg; Grafschaft Mark; Herzogtum Jülich-Berg; Jülich-Kleve-Berg

De lakenfabriek Scheibler, Ronstorff, Rahlenbeck te Dalem (1774–1890). Een voorbeeld van industrialisatie op het platteland - Leboutte, René (Studies over de sociaal-economische geschiedenis van Limburg/Jaarboek van het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg, 1979)
„R. Leboutte, medewerker van het Musée de Fer et de l'Acier te Luik, geeft een overzicht van de geschiedenis van een middelgroot textielbedrijf te Dalem. Deze studie is daarom zo belangrijk, omdat Dalem een der hoofdplaatsen van de landen van Overmaze is geweest en tot aan het laatste kwart van de 18e eeuw onder Noord-Nederlands bestuur heeft gestaan. Desondanks is aan de historie van deze stad in de Nederlands-Limburgse historiografie nooit veel aandacht besteed. Hoewel dit verzuim door het hier gepubliceerde artikel uiteraard niet geheel wordt goedgemaakt, is het toch verheugend dat aan de hand van het gebeuren in Dalem de samenhang tussen de bedrijvigheid in Eifel, Ardennen en Zuid-Limburg kan worden verduidelijkt. De stichters van de hier bestudeerde onderneming, de familie Scheibler, had destijds industriële belangen in Monschau, Eupen, Eijsden en Dalem, een gebied dat eens samenhang vertoonde en thans door de 19e eeuwse grensafbakening in drie staten terecht gekomen is.“
Keywords: Dalhem; Eijsden; Eupen; Ländlicher Raum; Monschau; Textilindustrie; Wirtschaftsbeziehungen

Twee heren, twee confessies. De verhouding van staat en kerk te Maastricht. 1632–1673 - Ubachs, Petrus J. H. (Van Gorcum, 1975)
Keywords: Fürstentum Lüttich; Grundherrschaft; Hochschulschrift; Katholizismus; Kondominium (Völkerrecht); Konfessionalisierung; Maastricht; Protestantismus